knowledge: જો ભારતને UNનું કાયમી સભ્યપદ મળે તો કેટલું શક્તિશાળી બનશે, કેવી રીતે બદલાશે રાજકારણ?, જાણો

આ પરિસ્થિતિમાં, ફક્ત ચીન જ નહીં પરંતુ સમગ્ર ભારત એશિયાઈ ખંડમાં એક મુખ્ય રાજકીય શક્તિ તરીકે ઉભરી આવશે.

કાયમી સભ્યપદ માટે પ્રયાસ

સ્વતંત્રતા પછી, ભારત સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ એટલે કે, UNSCમાં કાયમી સભ્યપદ માટે પ્રયત્નશીલ છે. આ પ્રયાસને વિશ્વભરના ઘણા મોટા અને શક્તિશાળી દેશોનો ટેકો મળ્યો છે, પરંતુ 80 વર્ષ પછી પણ, ભારત UNSCમાં કાયમી બેઠક મેળવી શક્યું નથી. છેલ્લા નવ વર્ષમાં ચીને આ સંદર્ભમાં ચાર વખત દરખાસ્તોને વીટો કરી છે. જો કે, હવે પરિસ્થિતિ બદલાતી દેખાય છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં ભારત અને ચીન વચ્ચેના સંબંધોમાં ગરબડ અને બેઇજિંગના વલણમાં ફેરફારથી વૈશ્વિક રાજદ્વારીમાં ઉથલપાથલ વધુ તીવ્ર બની છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સ્થાપનામાં ભારતની શું ભૂમિકા ?

બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી વૈશ્વિક શાંતિ જાળવવા માટે 24 ઓક્ટોબર 1945ના રોજ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. ભારત યુએન ચાર્ટર પર હસ્તાક્ષર કરનારા પ્રથમ દેશોમાંનો એક હતો. જોકે તે સમયે ભારતને હજુ સ્વતંત્રતા મળી ન હતી. પરંતુ તેને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર એક જવાબદાર અને સક્રિય સહભાગી તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી હતી. જ્યારે સુરક્ષા પરિષદની રચના કરવામાં આવી. ત્યારે પાંચ દેશોને કાયમી સભ્યો તરીકે વીટો કરવાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો હતો. તેમે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, યુનાઇટેડ કિંગડમ, ફ્રાન્સ, રશિયા અને ચીન હતા.

કાયમી સભ્ય, તો વીટો પાવર

જો ભારત સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં કાયમી સભ્યપદ મેળવે તો શું બદલાશે? શું ભારત પહેલા કરતાં વધુ શક્તિશાળી બનશે? નિષ્ણાતો માને છે કે જો ભારતને વીટો પાવર મળે છે, તો એશિયામાં શક્તિ સંતુલન સંપૂર્ણપણે બદલાઈ જશે. આ પરિસ્થિતિમાં, ફક્ત ચીન જ નહીં, પરંતુ ભારત પણ એશિયા ખંડમાં એક મુખ્ય રાજકીય શક્તિ તરીકે ઉભરી આવશે. જે વિશ્વ સમક્ષ પોતાના વિચારો વ્યક્ત કરશે. આનાથી વિશ્વમાં ભારતનો પ્રભાવ અને શક્તિ વધશે.

વીટો પાવર શું છે અને મહત્વનું કેમ ?

જો સુરક્ષા પરિષદમાં કોઈ ઠરાવ રજૂ કરવામાં આવે અને એક પણ સ્થાયી સભ્ય દેશ તેની વિરુદ્ધ ઉભો થાય અને અસંમત થાય, તો ઠરાવ પસાર થશે નહીં અને તેનો અમલ થશે નહીં. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, સુરક્ષા પરિષદમાં પસાર થનારા કોઈપણ ઠરાવ માટે પાંચેય સ્થાયી સભ્યોની સંમતિ જરૂરી છે. જો એક પણ દેશ ઠરાવનો વિરોધ કરે અને તેની વિરુદ્ધ મતદાન કરે, તો તેને વીટો કહેવામાં આવે છે. હાલમાં, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના કાયમી સભ્યો કોઈપણ પ્રસ્તાવને અવરોધિત અથવા મર્યાદિત કરી શકે છે.

આ પણ વાંચોઃ Loksabhaમાં નાણામંત્રી Nirmala Sitharamanનો જવાબ, આ બજેટથી MSMEને થશે ફાયદો