Venezuelan Crude Oil: રશિયા બાદ હવે વેનેઝુએલાનું ક્રૂડ ઓઇલ ભારત માટે બનશે હથિયાર, જાણો કેવી રીતે થશે ફાયદો

કોમોડિટી ડેટા અને શિપ-ટ્રેકિંગ કંપની કેપ્લરના જણાવ્યા અનુસાર જો યુએસ પ્રતિબંધો હટાવવામાં આવે છે તો ભારત વેનેઝુએલાથી મોટા પાયે ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદી ફરી શરૂ કરી શકે છે. આના પરિણામે દરરોજ આશરે 100,000 થી 150,000 બેરલ તેલની આયાત થઈ શકે છે. વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરો પર યુએસના વલણમાં ફેરફારની તાજેતરની ચર્ચાઓ બાદ દેશના તેલ ક્ષેત્રમાં સ્થિરતાની આશા છે.

વેનેઝુએલામાં વિશ્વનો સૌથી મોટો તેલ ભંડાર 

વેનેઝુએલામાં વિશ્વનો સૌથી મોટો તેલ ભંડાર છે. નિષ્ણાંતો કહે છે કે આ પરિસ્થિતિ મધ્યમથી લાંબા ગાળે ભારત માટે ફાયદાકારક હોઈ શકે છે. કેપ્લરના રિફાઇનિંગ અને સંશોધન માટેના મુખ્ય વિશ્લેષક સુમિત રિટોલિયાએ જણાવ્યું હતું કે આનાથી ભારતની આયાતમાં વેનેઝુએલાના ભારે ક્રૂડ ઓઇલનો ફરીથી સમાવેશ થઈ શકે છે, ખાસ કરીને જટિલ રિફાઇનરીઓને ફાયદો થશે.

રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝની જામનગર રિફાઇનરી જેવી જટિલ રિફાઇનરીઓ ભારે ક્રૂડ ઓઇલને વધુ ઉપયોગી ઇંધણ અને પેટ્રોકેમિકલ્સમાં રૂપાંતરિત કરી શકે છે. તેનાથી વિપરીત હળવા ક્રૂડ ઓઇલ માટે રચાયેલ પરંપરાગત રિફાઇનરીઓ મર્યાદિત ક્ષમતા ધરાવે છે. કેપ્લરના મતે જો રાજકીય સ્થિરતા પ્રાપ્ત થાય અને નવા રોકાણો કરવામાં આવે, તો વેનેઝુએલાનું તેલ ઉત્પાદન ધીમે ધીમે સુધરી શકે છે. આનાથી ભારતના તેલ ખરીદીના વિકલ્પોમાં વધારો થશે અને જટિલ રિફાઇનરીઓના નફામાં સુધારો થશે.

વેનેઝુએલા હતો ક્રૂડ ઓઇલનો સપ્લાયર 

વેનેઝુએલા એક સમયે ભારતને ક્રૂડ ઓઇલનો મુખ્ય સપ્લાયર હતો. નાણાકીય વર્ષ 18 માં તે ભારતના કુલ તેલ આયાતમાં 6.7% હિસ્સો ધરાવતો હતો. રુબિક્સ ડેટા સાયન્સના ડેટા અનુસાર નાણાંકીય વર્ષ 18 થી નાણાકીય વર્ષ 20 સુધી વેનેઝુએલા ભારતના ટોચના છ તેલ સપ્લાયર્સમાં સતત સ્થાન મેળવ્યું, જેનો હિસ્સો 5.9% અને 6.7% ની વચ્ચે હતો. મૂલ્યની દ્રષ્ટિએ નાણાકીય વર્ષ 2019 માં વેનેઝુએલાની તેલની આયાત વધીને $7.2 બિલિયન થઈ ગઈ જે ભારતની ઊર્જા વ્યૂહરચનામાં તેની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકાને દર્શાવે છે.

ભારત માટે આ પરિસ્થિતિ એવા સમયે આવી છે જ્યારે તે પહેલાથી જ સસ્તા રશિયન ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદી પર ભારે યુએસ ટેરિફનો સામનો કરી રહ્યું છે. કેપ્લરના મતે જો રશિયન તેલ ખરીદતા દેશો પર પ્રસ્તાવિત 500% યુએસ ટેરિફ લાગુ કરવામાં આવે તો તે ભારતની તેલ ખરીદવાની રીતને સંપૂર્ણપણે બદલી શકે છે. ક્રૂડ ઓઇલ સોર્સિંગના દૃષ્ટિકોણથી સુધારેલ વેનેઝુએલાની નિકાસ ભારત માટે સકારાત્મક રહેશે. જોકે બધી રિફાઇનરીઓને સમાન રીતે ફાયદો થશે નહીં, રિટોલિયાએ જણાવ્યું હતું.

ભારતને ફાયદો થશે

રશિયન તેલમાં ચાલી રહેલી તપાસ વચ્ચે વેનેઝુએલાના ક્રૂડ ઓઇલ ભારતને રાજકીય રીતે સ્વીકાર્ય વિકલ્પ પૂરો પાડે છે. આ ભારતના ઊર્જા સુરક્ષાના મોટા ધ્યેયને પણ સમર્થન આપે છે. રિટોલિયાના મતે વેનેઝુએલાના તેલની આયાતમાં વધારો મધ્ય પૂર્વીય સપ્લાયર્સ સાથે ભારતની સોદાબાજી શક્તિમાં વધારો કરશે ભલે વાસ્તવિક ખરીદી થોડી રિફાઇનરીઓ સુધી મર્યાદિત હોય.

વેનેઝુએલાના ભારે અને અતિ-ભારે ક્રૂડ ઓઇલ તમામ ભારતીય રિફાઇનરીઓ માટે યોગ્ય નથી. અગાઉ તેનું પ્રોસેસિંગ મોટાભાગે રિલાયન્સની જામનગર રિફાઇનરી અને નયારા એનર્જીની વાડીનાર રિફાઇનરીમાં કરવામાં આવતું હતું. બંને રિફાઇનરીઓ ઉચ્ચ સલ્ફર અને ભારે તેલનું સંચાલન કરવા માટે સજ્જ છે. રિટોલિયાએ સમજાવ્યું કે IOCની પારાદીપ રિફાઇનરી, MRPL અને HPCL-મિત્તલ એનર્જીએ પણ ક્યારેક ક્યારેક મર્યાદિત માત્રામાં વેનેઝુએલાના તેલનું પ્રોસેસિંગ કર્યું છે, પરંતુ હાલમાં, મોટાભાગની સરકારી રિફાઇનરીઓ પાસે આવા ભારે અને એસિડિક તેલને મોટા પાયે પ્રોસેસ કરવાની ક્ષમતાનો અભાવ છે.

શું તેલ ડિસ્કાઉન્ટ પર ઉપલબ્ધ થશે?

જ્યારે ભારતીય રિફાઇનરીઓ મધ્ય પૂર્વ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાંથી તેલ ખરીદી શકે છે, ત્યારે ત્યાંથી આવતા તેલનો પરિવહન ખર્ચ ઊંચો છે, જેના પરિણામે નફો ઓછો થાય છે. આમ, વેનેઝુએલાના ક્રૂડ ઓઇલ બજારમાં ડિસ્કાઉન્ટ પર પ્રવેશવાની અપેક્ષા છે, જે તેને અનુકૂળ રિફાઇનરીઓ માટે વધુ આકર્ષક બનાવે છે. રિટોલિયાએ જણાવ્યું હતું કે આનાથી તેલ ખરીદીના વિકલ્પો વધશે, ખરીદીમાં સુગમતા મળશે અને અન્ય સપ્લાયર્સ સાથે ભારતની સોદાબાજી શક્તિ મજબૂત થશે.

વિશાખાપટ્ટનમ સહિત અનેક રિફાઇનરીઓની જટિલતાઓને વધારવા માટે કરવામાં આવી રહેલા રોકાણો ભવિષ્યમાં વેનેઝુએલાના ભારે ક્રૂડ તેલને પ્રક્રિયા કરવાની ભારતની ક્ષમતામાં વધારો કરી શકે છે. કેપ્લરના મતે ત્યાં સુધી, વેનેઝુએલાથી નવો પુરવઠો મુખ્યત્વે કેટલીક પસંદગીની ભારતીય રિફાઇનરીઓ સુધી મર્યાદિત રહેશે.

તેલ ઉત્પાદનમાં વધારો

એસ એન્ડ પી ગ્લોબલ એનર્જી અનુસાર જો પ્રતિબંધો હટાવવામાં આવે તો વેનેઝુએલાના તેલ ઉત્પાદનમાં વધારો થઈ શકે છે. જોકે આગામી 12 થી 24 મહિનામાં ઉત્પાદનને દરરોજ 1.5 મિલિયન બેરલ સુધી વધારવા માટે ઘણા અબજ ડોલરના નવા રોકાણની જરૂર પડશે. આ વર્તમાન સ્તર કરતા લગભગ 500,000 બેરલ પ્રતિ દિવસ વધુ છે.

ભારતના અપસ્ટ્રીમ શેર માટે પણ આના નોંધપાત્ર પરિણામો છે. ઓએનજીસી વિદેશ લિમિટેડ (OVL) વેનેઝુએલાના સાન ક્રિસ્ટોબલ ઓનશોર ફિલ્ડમાં 40% હિસ્સો અને ઓરિનોકો બેલ્ટમાં કારાબોબો-1 ભારે તેલ પ્રોજેક્ટમાં 11% હિસ્સો ધરાવે છે, IOC અને ઓઇલ ઇન્ડિયા સાથે. પ્રતિબંધો, ઓછા રોકાણ અને ચુકવણીના મુદ્દાઓને કારણે આ પ્રોજેક્ટ્સ લાંબા સમયથી ઓછા ઉપયોગમાં રહ્યા છે, જેના પરિણામે ડિવિડન્ડ અને બાકી ચૂકવણીમાં વિલંબ થયો છે

આ પણ વાંચો- Ruchak Rajyog: 7 દિવસ બાદ મંગળ ચમકાવશે આ રાશિની કિસ્મત, નોકરી ધંધામાં થશે પ્રગતિ