calendar_today
September 1, 2026
Sandesh Digital Explainer : ગુજરાતમાં ચોમાસાનો મૂડ બદલાયો, ઓગસ્ટમાં નોર્મલ કરતાં 41% ઓછો વરસાદ, આ જિલ્લાઓમાં 87% સુધીની ઘટ
ગુજરાતમાં ચાલુ ચોમાસાની સિઝન દરમિયાન ઓગસ્ટ મહિનો વરસાદની દૃષ્ટિએ ભારે નિરાશાજનક રહ્યો છે. જુલાઈમાં રાજ્યના અનેક વિસ્તારોમાં ધોધમાર વરસાદ બાદ ઓગસ્ટમાં મેઘરાજાએ જાણે બ્રેક લગાવી દીધી હોય તેવી સ્થિતિ જોવા મળી છે. ઓગસ્ટ 2026માં ગુજરાતમાં માસિક સરેરાશ માત્ર 132 મિમી વરસાદ નોંધાયો છે, જ્યારે સામાન્ય રીતે આ મહિનામાં 224 મિમી વરસાદ પડવો જોઈએ. એટલે કે ઓગસ્ટમાં સામાન્ય કરતાં અંદાજે 92 મિમી ઓછો વરસાદ નોંધાયો છે.પાણી અને ખેતી માટે સિંચાઈના પાણીનો પ્રશ્ન ઓગસ્ટ મહિનો લગભગ કોરો રહેતાં હવે ચોમાસાની આગળની સ્થિતિને લઈને ખેડૂતો અને પાણીની ચિંતા વધી રહી છે. ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના વિસ્તારોમાં વરસાદની મોટી ઘટ નોંધાતા આગામી દિવસોમાં પીવાના પાણી અને ખેતી માટે સિંચાઈના પાણીનો પ્રશ્ન ગંભીર બની શકે છે.ઓગસ્ટમાં વરસાદનો મોટો બ્રેકઓગસ્ટ મહિના દરમિયાન માત્ર ગુજરાત જ નહીં, પરંતુ દેશભરમાં પણ વરસાદની સ્થિતિ નબળી રહી છે. ઓગસ્ટ 2026માં દેશભરમાં સામાન્ય કરતાં અંદાજે 16 ટકા ઓછો વરસાદ નોંધાયો હોવાનું સામે આવ્યું છે.સરેરાશ માત્ર 3.80 ઈંચ વરસાદગુજરાતમાં પણ જુલાઈની સરખામણીએ ઓગસ્ટમાં વરસાદનું પ્રમાણ નોંધપાત્ર રીતે ઘટી ગયું હતું. રાજ્યના કેટલાક આંકડા પ્રમાણે ઓગસ્ટ દરમિયાન સરેરાશ માત્ર 3.80 ઈંચ વરસાદ નોંધાયો હોવાનું સામે આવ્યું છે. એટલે કે ઓગસ્ટમાં મેઘરાજાની હાજરી રાજ્યના મોટા ભાગના વિસ્તારોમાં ખૂબ નબળી રહી હતી.જુલાઇમાં કેટલાક ભાગોમાં ભારે વરસાદ થયો હતોજુલાઈમાં અનેક વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદના કારણે નદીઓ, ડેમો અને જળાશયોમાં પાણીની આવક વધી હતી. પરંતુ ઓગસ્ટમાં વરસાદનું જોર અચાનક ઘટી જતાં ચોમાસાની ગતિ ધીમી પડી ગઈ છે.સમગ્ર સિઝનમાં ગુજરાતમાં સામાન્ય કરતાં 12 ટકા ઓછો વરસાદIMDના 31 ઓગસ્ટ સુધીના આંકડા મુજબ, ચાલુ ચોમાસાની સિઝન દરમિયાન સમગ્ર ગુજરાતમાં સામાન્ય કરતાં 12 ટકા ઓછો વરસાદ નોંધાયો છે. 1 જૂનથી 31 ઓગસ્ટ સુધીના સમયગાળા દરમિયાન રાજ્યમાં મોસમનો સરેરાશ વરસાદ અંદાજે 75.30 ટકા નોંધાયો છે. એટલે કે ચોમાસું હજુ સુધી રાજ્યમાં સરેરાશ સ્થિતિ સુધી પહોંચી શક્યું નથી. જોકે સમગ્ર ગુજરાતની તસવીર એકસરખી નથી. કેટલાક વિસ્તારોમાં સારો વરસાદ થયો છે, જ્યારે કેટલાક વિસ્તારોમાં વરસાદની ચિંતાજનક અછત જોવા મળી રહી છે.સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છમાં 33 ટકા ઘટચોમાસાની સિઝનમાં ગુજરાતના વિવિધ વિસ્તારોમાં વરસાદનું વિતરણ ખૂબ જ અસમાન રહ્યું છે. ગુજરાત રિજનમાં સામાન્ય કરતાં 3 ટકા વધુ વરસાદ નોંધાયો છે. એટલે દક્ષિણ અને મધ્ય ગુજરાતના કેટલાક વિસ્તારોમાં વરસાદની સ્થિતિ પ્રમાણમાં સારી રહી છે. પરંતુ બીજી તરફ સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છ વિસ્તારમાં સામાન્ય કરતાં 33 ટકા વરસાદની ઘટ નોંધાઈ છે. આ આંકડો સૌથી વધુ ચિંતાજનક છે.પાણીની સ્થિતિમાં મોટો તફાવત દક્ષિણ કે મધ્ય ગુજરાતના કેટલાક વિસ્તારોમાં વરસાદી સ્થિતિ સારી હોવા છતાં સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના મોટા વિસ્તારોમાં મેઘરાજાએ પૂરતી મહેર કરી નથી. પરિણામે રાજ્યના અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં પાણીની સ્થિતિમાં મોટો તફાવત જોવા મળી રહ્યો છે.દેવભૂમિ દ્વારકામાં 87 ટકા વરસાદની ઘટસૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના કેટલાક જિલ્લાઓમાં વરસાદની સ્થિતિ અત્યંત નબળી રહી છે. દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં સામાન્ય કરતાં 87 ટકા વરસાદની ઘટ નોંધાઈ છે. આ સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરે છે કે જિલ્લામાં ચોમાસું અત્યાર સુધી અત્યંત નબળું રહ્યું છે. પોરબંદરમાં 71 ટકા વરસાદની ઘટ, કચ્છમાં 59 ટકા ઘટ અને જામનગરમાં 58 ટકા વરસાદની ઘટ નોંધાઈ છે. આ ચાર જિલ્લાઓમાં વરસાદની સ્થિતિ ખાસ કરીને ચિંતાજનક બની છે. અડધાથી વધુ વરસાદની ઘટ ધરાવતા વિસ્તારોમાં આગામી સમયમાં પાણીના સંગ્રહ અને ખેતી બંને પર અસર પડી શકે છે. સૌરાષ્ટ્રના અનેક વિસ્તારોમાં ખેતી મોટાભાગે વરસાદ પર આધારિત છે. જો સપ્ટેમ્બર દરમિયાન સારો વરસાદ નહીં થાય તો ઉભા પાક અને આગામી રવિ સિઝન માટે મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે.ઉત્તર-પૂર્વ ગુજરાતમાં પણ વરસાદની ઘટમાત્ર સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છ જ નહીં, ઉત્તર-પૂર્વ ગુજરાતના કેટલાક જિલ્લાઓમાં પણ વરસાદની નોંધપાત્ર ઘટ જોવા મળી રહી છે. અરવલ્લી, દાહોદ અને સાબરકાંઠા સહિતના જિલ્લાઓમાં 40થી 44 ટકા સુધી વરસાદની ઘટ નોંધાઈ છે. આ જિલ્લાઓમાં વરસાદની ઘટ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે તો ખેતી ઉપરાંત ભૂગર્ભ જળસ્તર અને સ્થાનિક પાણી પુરવઠા પર પણ અસર પડી શકે છે.30 ટકા કરતાં વધુ ઘટવાળા જિલ્લાઓ માટે ચિંતાજે જિલ્લાઓમાં સામાન્ય કરતાં 30 ટકા કરતાં વધુ વરસાદની ઘટ નોંધાઈ છે, ત્યાં આગામી મહિનાઓમાં પાણીની સ્થિતિ પર ખાસ નજર રાખવાની જરૂર છે. જો સપ્ટેમ્બર દરમિયાન પૂરતો વરસાદ નહીં પડે તો પીવાના પાણીની સમસ્યા ઊભી થઈ શકે છે. બીજી તરફ રવિ પાક માટે જરૂરી સિંચાઈના પાણીનો પ્રશ્ન પણ ગંભીર બની શકે છે. ચોમાસાનો વરસાદ માત્ર ખરીફ પાક માટે જ નહીં, પરંતુ ડેમ, તળાવો, ચેકડેમ અને ભૂગર્ભ જળસ્તર માટે પણ મહત્વનો છે. ઓગસ્ટમાં વરસાદ નબળો રહેતાં પાણીના સંગ્રહની સ્થિતિ આગામી દિવસોમાં મહત્વનો મુદ્દો બની શકે છે.છેલ્લા 5 વર્ષમાં સૌથી ઓછો વરસાદ?ઓગસ્ટ મહિનો પૂર્ણ થતાં સુધીના વરસાદની સરખામણીમાં ચાલુ વર્ષે વરસાદની સ્થિતિ છેલ્લા પાંચ વર્ષ કરતાં નબળી હોવાનું સામે આવ્યું છે. ઓગસ્ટના અંત સુધી રાજ્યમાં કુલ સરેરાશ વરસાદ અંદાજે 26.94 ઈંચ નોંધાયો હોવાનું સામે આવ્યું છે. તેની સરખામણીએ 2025માં આ જ સમયગાળા સુધી અંદાજે 31.21 ઈંચ વરસાદ નોંધાયો હતો.ગુજરાતમાં વરસાદનું વિતરણ પણ અસમાનરાજ્યના તાલુકાવાર વરસાદના આંકડા પણ દર્શાવે છે કે સમગ્ર ગુજરાતમાં વરસાદ એકસરખો નથી વરસ્યો. આંકડા મુજબ રાજ્યના 3 તાલુકામાં 2 ઈંચથી ઓછો વરસાદ નોંધાયો છે. જ્યારે 7 તાલુકામાં 2થી 5 ઈંચ વરસાદ પડ્યો છે. તે ઉપરાંત 14 તાલુકામાં 5થી 10 ઈંચ વરસાદ નોંધાયો છે. બીજી તરફ ગુજરાતના સૌથી વધુ 116 તાલુકામાં 10થી 20 ઈંચ વરસાદ નોંધાયો છે. જ્યારે 91 તાલુકામાં 20થી 40 ઈંચ વરસાદ પડ્યો છે. રાજ્યના 37 તાલુકામાં 40 ઈંચથી વધુ વરસાદ નોંધાયો છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે ગુજરાતમાં એક તરફ કેટલાક વિસ્તારો વરસાદ માટે તરસી રહ્યા છે, જ્યારે બીજી તરફ કેટલાક તાલુકાઓમાં સારો વરસાદ થયો છે.ક્યાંક પાણીની ભરમાર, ક્યાંક વરસાદની તંગીગુજરાતની ચોમાસાની આ સૌથી મોટી સમસ્યા વરસાદની અસમાનતા બની છે. દક્ષિણ અને મધ્ય ગુજરાતના કેટલાક વિસ્તારોમાં વરસાદ સારો હોવાથી પાણીની સ્થિતિ પ્રમાણમાં સારી છે. પરંતુ સૌરાષ્ટ્ર, કચ્છ અને ઉત્તર-પૂર્વના કેટલાક જિલ્લાઓમાં વરસાદની મોટી ઘટ ચિંતાનું કારણ બની રહી છે. એક જ રાજ્યમાં કેટલાક તાલુકાઓમાં 40 ઈંચથી વધુ વરસાદ અને કેટલાક તાલુકાઓમાં માત્ર 2 ઈંચથી પણ ઓછો વરસાદ નોંધાવાની સ્થિતિ ગુજરાતમાં ચોમાસાની અસમાન તસવીર રજૂ કરે છે.હવે સપ્ટેમ્બર પર ખેડૂતોની નજરઓગસ્ટ મહિનો કોરો રહેતાં હવે સમગ્ર રાજ્યની નજર સપ્ટેમ્બરના વરસાદ પર છે. ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્ર, કચ્છ અને ઉત્તર ગુજરાતના ખેડૂતો માટે આગામી વરસાદ અત્યંત મહત્વનો છે. ખેતરોમાં ઉભા પાકને જરૂરી પાણી, જળાશયોમાં પાણીનો સંગ્રહ અને આગામી રવિ સિઝન માટે સિંચાઈનું આયોજન—આ બધું હવે સપ્ટેમ્બરના વરસાદ પર નિર્ભર રહેશે. જો સપ્ટેમ્બર દરમિયાન સારો વરસાદ પડે તો ઓગસ્ટની વરસાદી ઘટને અમુક હદ સુધી સરભર કરી શકાય છે. પરંતુ જો આગામી દિવસોમાં પણ વરસાદ નબળો રહે તો પાણી અને ખેતી બંને મોરચે મુશ્કેલી વધી શકે છે.ગુજરાત સામે હવે સૌથી મોટો સવાલ...જુલાઈમાં ભારે વરસાદ બાદ એવું લાગી રહ્યું હતું કે ગુજરાતમાં ચોમાસું મજબૂત રીતે આગળ વધી રહ્યું છે. પરંતુ ઓગસ્ટમાં મેઘરાજાએ અચાનક બ્રેક લગાવતા ચોમાસાની આખી તસવીર બદલાઈ ગઈ છે. એક તરફ ગુજરાત રિજનમાં સામાન્ય કરતાં વધુ વરસાદ છે, તો બીજી તરફ સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છમાં 33 ટકા જેટલી મોટી ઘટ છે. દેવભૂમિ દ્વારકા જેવા જિલ્લામાં 87 ટકા વરસાદની ઘટ નોંધાવવી ચિંતાજનક સંકેત છે.હવે સવાલ માત્ર એટલો જ છે કે સપ્ટેમ્બરમાં મેઘરાજા ગુજરાત પર મહેરબાન થશે કે નહીં?કારણ કે આગામી વરસાદ માત્ર આંકડા સુધારવા માટે જરૂરી નથી. પરંતુ પીવાના પાણી, ડેમોમાં સંગ્રહ, ભૂગર્ભ જળસ્તર, ઉભા પાક અને આગામી રવિ સિઝન—આ બધાની સ્થિતિ હવે સપ્ટેમ્બરના વરસાદ પર નિર્ભર છે. ટૂંકમાં કહીએ તો, જુલાઈમાં પાણી પાણી થયેલું ગુજરાત ઓગસ્ટમાં વરસાદ માટે તરસતું રહ્યું છે. હવે સપ્ટેમ્બર ગુજરાતને રાહત આપશે કે વરસાદની અછત વધુ ગંભીર બનશે—તેના પર સમગ્ર રાજ્યની નજર છે. આ પણ વાંચો : Nepal Flood : ભયાનક પૂર વચ્ચે એકલું ઘર અડીખમ, પાણીમાં આખું ગામ તણાયું છતાં મકાન બચી ગયું જુઓ ભયાનક Video
Read Full Story
arrow_forward
