calendar_today
January 14, 2026
Darbhanga Raj Family : ભારત-ચીન યુદ્ધ માટે 600 કિલો સોનું દાન કરનાર રાણી કામસુંદરી દેવીનું અવસાન, જાણો તેમની સંપત્તિ વિશે
દેશના વિકાસમાં અને કટોકટીના સમયમાં યોગદાન આપવા બદલ દરભંગા રાજવી પરિવારનું નામ સુવર્ણ અક્ષરોમાં કોતરાયેલું છે. બિહારના મિથિલા ક્ષેત્રમાં ફેલાયેલું, દરભંગા રાજ્ય આશરે 8,380 ચોરસ કિલોમીટરના વિસ્તારમાં ફેલાયેલું હતું. તેનું મુખ્ય મથક દરભંગા શહેર હતું. તેની સ્થાપના 16મી સદીની શરૂઆતમાં મૈથિલ બ્રાહ્મણ જમીનદારો દ્વારા કરવામાં આવી હતી.600 કિલો સોનું દાનમાં આપ્યું હતું દરભંગા રાજવી પરિવારને નજીકથી ઓળખતા સંતોષ ચૌધરી સમજાવે છે કે 1962ના ભારત-ચીન યુદ્ધ દરમિયાન, દરભંગા રાજવી પરિવાર મદદ માટે આગળ આવનારો સૌપ્રથમ હતો. દરભંગાના ઇન્દ્ર ભવન મેદાનમાં લગભગ 15 મણ, એટલે કે લગભગ 600 કિલો સોનું વજન કરીને રાષ્ટ્રીય સંરક્ષણ માટે દાન કરવામાં આવ્યું હતું. રાજવી પરિવારે તેના ત્રણ ખાનગી વિમાનો પણ રાષ્ટ્રને દાનમાં આપ્યા હતા.
90 એકરનું ખાનગી એરપોર્ટ સરકારને દાનમાં આપ્યું
તેમણે પોતાનું 90 એકરનું ખાનગી એરપોર્ટ સરકારને દાનમાં આપ્યું. આજે દરભંગા એરપોર્ટ આ જમીન પર કાર્યરત છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે દરભંગા રાજે શિક્ષણ અને સ્વતંત્રતા ચળવળમાં પણ નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું હતું. તેમણે બીએચયુના નિર્માણ માટે 50 લાખ રૂપિયાનું દાન આપ્યું હતું. તેમણે પ્રાચ્ય શિક્ષણના સંરક્ષણ માટે સંસ્કૃત યુનિવર્સિટીની સ્થાપના માટે પોતાનું રહેણાંક સંકુલ દાન કર્યું હતું.
અંગ્રેજી કંપનીને આપવામાં આવી હતી રેલ્વે લાઇન બનાવવાની જવાબદારી
તિરુત રેલ્વે કંપનીની સ્થાપના કરવામાં આવી અને તેનું મુખ્ય મથક મોતી મહેલ બનાવવામાં આવ્યું. આ રેલ્વે લાઇનથી મિથિલા ક્ષેત્રના વિકાસને એક નવો આયામ મળ્યો અને લોકોને વિદેશ જવાની ફરજ પડતા બચાવ્યા. આ રેલ્વે લાઇન હતી જ્યાં દેશમાં પહેલીવાર ત્રીજા વર્ગના કોચમાં શૌચાલયની સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી હતી. રેલ્વે લાઇન બનાવવાની જવાબદારી એક અંગ્રેજી કંપનીને આપવામાં આવી હતી. રામેશ્વર સિંહ એટલે કે લંગટ સિંહને ટેલિગ્રાફ વાયર નાખવાનો કોન્ટ્રાક્ટ મળ્યો. 1883માં, ભારતના વાઇસરોયે પ્રથમ વખત કોલકાતાથી દરભંગા સુધી સત્તાવાર રેલ્વે સલૂનમાં મુસાફરી કરી. તેમનું સલૂન દરભંગાના નરગૌના ટર્મિનલ સુધી પહોંચ્યું.
ગાંધીજીને દરભંગા આવતા અટકાવ્યા હતા
1934માં આવેલા ભૂકંપ પછી, મહાત્મા ગાંધીની દરભંગા મુલાકાત વિવાદમાં ફસાઈ ગઈ હતી. બિહારમાં દરેક જગ્યાએ વિરોધ પ્રદર્શનો થયા હતા. દરભંગા જિલ્લા વહીવટીતંત્રે ગાંધીજીને દરભંગા આવતા અટકાવ્યા હતા. જ્યારે મહારાજા કામેશ્વર સિંહને આ વાતની જાણ થઈ, ત્યારે તેમણે તેમની ગેરંટી પર ગાંધીજીને દરભંગા આમંત્રણ આપ્યું. તેમણે બાપુની સુરક્ષાની જવાબદારી તેમના મેનેજર ડેનબીને સોંપી અને તેમના નાના ભાઈને તેમની સુરક્ષાનો હવાલો સોંપ્યો. ગાંધીજીની ટ્રેન સીધી નારગૌના ટર્મિનલ પર લાવવામાં આવી. સમગ્ર ટર્મિનલ પર સુરક્ષા માટે ગાર્ડ તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા. દેશના પ્રથમ વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુથી લઈને દેશના ઘણા અગ્રણી નેતાઓ, વિદ્વાનો અને ઉદ્યોગપતિઓ નારગૌના ટર્મિનલ પર ઉતર્યા છે.
મહારાણી અધિરાણીનું બિરુદ મળ્યું મહારાણી કામસુંદરી દેવીને
મહારાણી કામસુંદરી દેવી દેશની છેલ્લી જીવિત મહિલા હતી જેમને મહારાણી અધિરાણીનું બિરુદ મળ્યું હતું. દરભંગા રાજવી પરિવારના સભ્ય કુમુદ સિંહે જણાવ્યું હતું કે દરભંગા રાજવી પરિવાર દ્વારા તેમને કામસુંદરી નામ આપવામાં આવ્યું હતું. તેમનું પહેલું નામ કલ્યાણી હતું. કુમુદ સિંહે જણાવ્યું હતું કે રાજવી પરિવારમાં, પહેલી રાણીનું નામ લક્ષ્મી, બીજી પ્રિયા અને ત્રીજી કામા રાખવામાં આવતું હતું. આ એક શાહી પરંપરા હતી. સનાતનમાં, ચાર લગ્ન સુધીની મંજૂરી હતી. હાલમાં, તે મહારાજા કામેશ્વર સિંહ દ્વારા આપવામાં આવેલા કલ્યાણી નિવાસમાં રહેતી હતી.
તેમનું વ્યક્તિત્વ નમ્ર, સંયમિત અને સંવેદનશીલ હતું
ત્યાં તેમના માતૃપક્ષના સગાંઓ તેમની સંભાળ રાખતા હતા. તેમના પૌત્ર કુમાર કપિલેશ્વર સિંહે મહારાણી અધિરાણી કામસુંદરી દેવીને સાદગી, સૌમ્યતા, કરુણા અને ગૌરવના જીવંત અવતાર તરીકે વર્ણવ્યા હતા. તેમના સમગ્ર જીવન દરમિયાન, તેમણે હંમેશા જાહેર જીવન સાથે જોડાયેલા રહીને શાહી પરંપરાના શિષ્ટાચારને જાળવી રાખ્યો હતો. ઐશ્વર્ય અને વૈભવી વચ્ચે રહેતા હોવા છતાં, તેમનું વ્યક્તિત્વ નમ્ર, સંયમિત અને સંવેદનશીલ રહ્યું.
અવિસ્મરણીય જીવનનું શ્રદ્ધાંજલિ સાથે વિદાય
તેમનું આખું જીવન મૌન, ધ્યાન, બલિદાન, શિસ્ત અને માનવીય મૂલ્યોના પાલન માટે સમર્પિત હતું. તેમણે સમાજને દિશા અને ગૌરવ બંને પ્રદાન કર્યા. કુમાર રત્નેશ્વર સિંહ અને કુમાર રાજેશ્વર સિંહે કહ્યું કે મહારાણી અધિરાણી કામસુંદરી દેવીના અવસાન સાથે, એવું લાગે છે કે જાણે એક શાંત, છતાં શક્તિશાળી ચેતના આપણી વચ્ચેથી જતી રહી છે.
તે બિહારના સૌથી મોટા ટ્રસ્ટના ટ્રસ્ટી હતા
દરભંગા રાજવી પરિવારના સભ્ય કુમુદ સિંહે જણાવ્યું હતું કે મહારાણી અધિરાણી કામસુંદરી દેવી બિહારના સૌથી મોટા ટ્રસ્ટ, કામેશ્વર સિંહ ધાર્મિક ટ્રસ્ટના છેલ્લા હયાત ટ્રસ્ટી હતા. હાલમાં, ટ્રસ્ટ પાસે 100,000 એકર જમીન અને 2,000 કરોડ રૂપિયાનું સોનું છે. વધુમાં, ટ્રસ્ટ ભારત અને વિદેશમાં 108 મંદિરો ધરાવે છે, જેમાં પાકિસ્તાનમાં એક મંદિરનો પણ સમાવેશ થાય છે. ટ્રસ્ટે આ મંદિરોના સંચાલન માટે જમીન દાનમાં આપી છે. ટ્રસ્ટના બે ટ્રસ્ટીઓનું અગાઉ અવસાન થયું છે.
રાજવી પરિવાર પાસે 10,000 કરોડ રૂપિયાની સંપત્તિ છે
દરભંગા રાજવી પરિવાર પાસે હાલમાં ₹10,000 કરોડથી વધુની સંપત્તિ છે. રાજવી પરિવારના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આમાં કામેશ્વર સિંહ ધાર્મિક ટ્રસ્ટ તેમજ વ્યક્તિગત મિલકતનો સમાવેશ થાય છે. દરભંગા રાજવી પરિવાર હાલમાં દેશના વિવિધ ભાગોમાં જમીન ધરાવે છે. કામેશ્વર સિંહ ધાર્મિક ટ્રસ્ટના નવા ટ્રસ્ટીઓ હવે આ મિલકતની દેખરેખ રાખશે.
રાણી તેમના સામાજિક કાર્ય માટે પ્રખ્યાત હતી
મહારાણી કામસુંદરી દેવી ખાસ કરીને તેમના સામાજિક અને પરોપકારી કાર્યો માટે જાણીતા હતા. તેમણે તેમના પતિ મહારાજા કામેશ્વર સિંહની સ્મૃતિમાં મહારાજાધિરાજ કામેશ્વર સિંહ કલ્યાણી ફાઉન્ડેશનની સ્થાપના કરી. આ ફાઉન્ડેશન દ્વારા, શિક્ષણ, આરોગ્ય અને સામાજિક સેવાના ક્ષેત્રોમાં અસંખ્ય કાર્યો કરવામાં આવ્યા, જેનાથી સમાજના નબળા વર્ગોને ફાયદો થયો.
રાણીનો જન્મ મધુબની જિલ્લાના મંગરોનીમાં થયો હતો
મહારાણી કામસુંદરી દેવીનો જન્મ 22 ઓક્ટોબર, 1932 ના રોજ મધુબની જિલ્લાના માંગરાઉનીમાં પંડિત હંસમણિ ઝાની ચોથી પુત્રી તરીકે થયો હતો. તેમના લગ્ન ૫ મે, 1943ના રોજ થયા હતા. મહારાણી કામસુંદરી દેવી મહારાજા કામેશ્વર સિંહની ત્રીજી પત્ની હતી. તેમની પહેલી પત્ની, મહારાણી રાજલક્ષ્મી અને બીજી પત્ની, મહારાણી કામેશ્વરી પ્રિયાનું અવસાન થઈ ચૂક્યું હતું.
મહાનુભાવો પહોંચ્યા અને શ્રદ્ધાંજલિ આપી
મહારાણી કામસુંદરી દેવીના નિધનના સમાચાર મળતાં, ઉદ્યોગ મંત્રી દિલીપ જયસ્વાલ અને સમાજ કલ્યાણ મંત્રી મદન સાહની, જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ કૌશલ કુમાર, સંસ્કૃત યુનિવર્સિટીના કુલપતિ પ્રો. લક્ષ્મી નિવાસ પાંડે અને રજિસ્ટ્રાર પ્રો. બ્રજેશપતિ ત્રિપાઠીએ રાજ્ય સરકાર વતી શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરી. શ્રદ્ધાંજલિ આપનારાઓમાં સંસ્કૃત યુનિવર્સિટીના ભૂતપૂર્વ કુલપતિ પંડિત રામચંદ્ર ઝા, પંડિત શશીનાથ ઝા, ડૉ. એપીજે અબ્દુલ કલામ WIT ડિરેક્ટર પ્રો. અજયનાથ ઝા, પંકજ ઠાકુર અને અન્ય લોકોનો સમાવેશ થાય છે.
આ પણ વાંચો- Gold Price Today : ચાંદી ₹12,000 મોંઘી! સોનું ભાવમાં પણ તેજી, જાણો આજના નવા રેટ
Read Full Story
arrow_forward
